Powstał w trudnym, powojennym czasie dzięki usilnym staraniom gnieźnian działających w Sekcji Teatralnej Towarzystwa Przyjaciół Gniezna. Inicjatywa powołania stałej sceny dramatycznej w Gnieźnie zyskała również przychylność ówczesnej rady miasta, która udostępniła zespołowi budynek kina „Słońce” przy ul. Chrobrego. W dniu 1 maja 1946 Teatr Miejski rozpoczął działalność artystyczną. Wystawiono wówczas komedię Józefa Korzeniewskiego pt. STARY KAWALER w reżyserii Henryka Barwińskiego, pierwszego kierownika artystycznego nowo powołanej do życia sceny. Pod koniec lat czterdziestych Teatr upaństwowiono. Od 1955 roku jako jedyna profesjonalna scena dramatyczna w kraju, nosi imię Aleksandra Fredry.

   Przez 45 lat należał do scen objazdowych, dojeżdżał ze swymi spektaklami do miejscowości położonych w obszarze całej Wielkopolski, a także na terenach doń przyległych. W latach 1986 – 1990, z powodu prowadzonej w teatrze przebudowy sceny i widowni, objazd stał się jedyną możliwą formą działania zespołu artystycznego. Wszystkie premiery oraz spektakle realizowane były poza gnieźnieńską sceną. W końcowej fazie remontu, tj. od 1990 roku Teatr systematycznie redukował wystawianie spektakli w objeździe. W rok później, po uruchomieniu sceny i widowni w siedzibie, zrezygnował z objazdu całkowicie. Odtąd stał się wyłącznie sceną stacjonarną. Powrót zespołu do nowej siedziby zbiegł się z jubileuszem 45-lecia Gnieźnieńskiej Sceny. Z tej okazji odbyła się premiera widowiska pt. Rapsod o Świętym Wojciechu ( 17 maja 1991 roku ) wg scenariusza i w reżyserii Tomasza Szymańskiego. Spektakl w kilkunastu alegorycznych obrazach przedstawiał dramatyczne losy praskiego biskupa Wojciecha. Wielokrotnie wystawiany, realizowany również jako widowisko plenerowe, wpisał się na trwałe w ofertę repertuarową teatru. Towarzyszył od dnia premiery wszelkim znaczącym uroczystościom takim jak: Wielkopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, organizowane pod patronatem Rady Europy w 1993 r., Tysiąclecie Męczeńskiej Śmierci Wojciecha, w 1997r., Milenium Zjazdu Gnieźnieńskiego w 2000 r., czy wreszcie Jubileuszowe Spotkanie Młodych na Polach Wilanowskich w Warszawie, organizowane pod patronatem Ks. Arcybiskupa Józefa Glempa w tym samym roku.

   Powtórnym narodzinom teatru w dniu 17 maja 1991 roku towarzyszył Henryk Tomaszewski światowej sławy mim, tancerz, choreograf, reżyser a także założyciel i wieloletni dyrektor Wrocławskiego teatru Pantomimy, Uroczystym uderzeniem w gong obwieścił wszystkim, że zespół wraz z dyrektorem Tomaszem Szymańskim zaczyna nowy wspólny okres działalności. Był to zarazem początek kilkuletniej, owocnej współpracy obu teatrów. Jej efektem były trzy niezwykłej urody przedstawienia :Szekspirowski Sen Nocy Letniej (1992 r, ) Przypowieści na motywach biblijnych, z udziałem grupy wrocławskich mimów, pod wspólną reżyserią Henryka Tomaszewskiego i Tomasza Szymańskiego (1993r.) oraz Spór Pierre’a de Marivaux ( 1995 r.) w reżyserii Henryka Tomaszewskiego. Wszystkie, w oryginalny sposób łączyły elementy właściwe pantomimie z materią teatru dramatycznego, tworząc szczególny model widowiska teatralnego, w którym ruch i gest w istotny sposób wpływają na wartość i wagę słowa.

   Spektakle wystawione we współpracy z Henrykiem Tomaszewskim i jego wrocławskim zespołem to zaledwie niewielka część proponowanego przez Teatr repertuaru. Poza nimi, na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, zostały zrealizowane liczne przedstawienia, głównie inscenizacje klasyki polskiej i obcej. Rzadziej pojawiały się sztuki współczesnych dramaturgów. W tym czasie, obok Tomasza Szymańskiego spektakle reżyserowali: Zdzisław Wardejn, Tomasz Grochoczyński, Józef Jasielski, Piotr Kruszczyński, Andrzej Malicki, Stanisław Nosowicz, Lech Raczak, Jerzy Wojtkowiak. Współpracowali z nimi m. in. scenografowie tacy jak: Barbara i Lucjan Zachmocowie, Elżbieta Iwona Dietrych, Jan Kozikowski, również Zygmunt Prończyk, Ryszard Strzembała, Jacek Zagajewski, Ewa i Piotr Tetlakowie czy Jarosław Maszewski. Swoimi kompozycjami wspierali ich Andrzej Borowski i Mariusz Matuszewski, a choreografie większości przedstawień tworzył Juliusz Stańda. Efektem współpracy i twórczych poszukiwań wymienionych artystów było pojawianie się na afiszu wielu znakomitych i ważnych przedstawień. Niektóre z nich zagościły w repertuarze na dłużej, wznawiane wielokrotnie na życzenie publiczności. Były to m. in. Fredrowska Zemsta, Antygona Sofoklesa, Mickiewiczowski Pan Tadeusz, Balladyna Juliusza Słowackiego, Moralność Pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej, Kordian Juliusza Słowackiego, Rewizor Mikołaja Gogola, W małym dworku Stanisława Ignacego Witkiewicza, Skąpiec Moliera, Kartoteka Tadeusza Różewicza, Szekspirowskie Wesołe kumoszki z Windsoru i powracający okazjonalnie na afisz Rapsod o Świętym Wojciechu.

   Rysem szczególnym repertuaru z ostatnich kilkunastu lat stał się również niezwykle staranny dobór sztuk dla najmłodszej, dziecięcej publiczności. Oparty głównie o klasykę. Reżyserzy tych spektakli sięgali do tekstów H. Ch. Andersena, C. Collodiego, B.Hertza, E. T. A. Hoffmana, A. Milne’a, M. Maeterlincka czy K. Makuszyńskiego, znajdując w nich tematy ważne, nieomal archetypiczne: odwieczne ścieranie się dobra i zła, tęsknotę człowieka do miłości, szczęścia i prawdy, trudne dorastanie do dorosłości, zdobywanie gorzkiej świadomości praw rządzących światem. Chcieli bowiem rozmawiać ze swoją publicznością o problemach istotnych, uniwersalnych, dotyczących każdego z nas, nie stroniąc przy tym od delikatnego żartu i dowcipu. Przedstawienia takiej jak : Dziadek do Orzechów, Królowa Śniegu, Niebieski Ptak, Pinokio, Kubuś Puchatek, Pierścień i róża, Czarodziejska Lampa Aladyna, Calineczka, Przyjaciel Wesołego Diabła czy wreszcie najnowsza dziecięca premiera Świniopas czyli baśniowy świat Andersena to przede wszystkim widowiska teatralne starannie zrealizowane, ze szczególną dbałością o słowo i jego współbrzmienie z obrazem. Imponujące rozmachem inscenizacyjnym, dostarczające dużo dobrej, teatralnej zabawy.

   Ostatnie lata to również sukcesy naszych spektakli poza macierzystą sceną. Zaliczamy do nich współpracę ze Sceną Polską w Holandii. Zaowocowała ona zaproszeniem naszego zespołu do udziału w obchodach 200-lecia urodzin Adama Mickiewicza. Z tej okazji (26, 27 wrześniu 1998 roku) odbyły się przedstawienia Mickiewiczowskiego Pana Tadeusza w adaptacji i reżyserii Józefa Jasielskiego dla środowisk polonijnych na scenach w Nijmegen i w Hadze. Ponadto zrealizowana w naszym teatrze sztuka Tadeusza Różewicza pt „Kartoteka”( premiera 21 listopada 1999 r) w reżyserii Piotra Kruszczyńskiego zyskała uznanie krytyki i została zakwalifikowana do IV edycji Festiwalu Sztuki Reżyserskiej w Katowicach w 2001 roku. Zespół teatru uczestniczył w zmaganiach festiwalowych, dochodząc do ścisłego finału.

   Ważnym obszarem działalności Gnieźnieńskiej Sceny jest szeroko pojęta edukacja teatralna, prowadzona wśród najmłodszych widzów. Stanowią oni sporą część naszej widowni. Dojeżdżają na nasze przedstawienia z bliższych i dalszych okolic Wielkopolski. Dla nich dostęp do profesjonalnych teatralnych scen w dużych ośrodkach jest znacznie utrudniony, a kontakt z naszą ofertą i towarzyszącymi jej propozycjami edukacyjnymi jest nierzadko p i e r w s z ą i pozostaje j e d y n ą możliwością spotkania ze sztuką teatru. Dlatego też dokładamy wszelkich starań, by podejmowane przez nas inicjatywy edukacyjne kształtowały, w możliwie wszechstronny sposób, umiejętność i potrzebę uczestnictwa w przedstawieniach teatralnych. Spośród proponowanych przez Teatr wielu form współpracy, największą popularnością cieszą się: Spotkania z aktorami, zwiedzanie teatralnych pracowni i zaplecza technicznego sceny, lekcje teatralne, konsultacje warsztatowe, kuchnie teatralne realizowane wspólnie z Ruchem PROSCENIUM, konkursy plastyczne towarzyszące eksploatacji dziecięcych przedstawień, kolejne edycje SPOTKAŃ KOLĘDNIKÓW ( Przegląd spektakli o treści związanej z tradycją Bożonarodzeniową, Noworoczną i karnawałową, planowany w styczniu 2004 r, po raz trzynasty), spotkania organizowane w ramach ogólnopolskiej akcji CAŁA POLSKA CZYTA DZIECIOM, czy wreszcie najnowszy projekt realizowany pod hasłem SPOTKANIA Z ANDERSENEM ( pierwsza edycja 30 września – 5 października 2003 r.). Nie zapominamy również o młodzieży studiującej w Kolegium Europejskim i pozostałych oddziałach poznańskich wyższych uczelni w Gnieźnie. Uczestniczymy w sesjach naukowych, a także od 2002 roku - w kolejnych edycjach Festiwalu Nauki i Sztuki.